Chúa Trịnh - Phạm, Khang (Văn hóa Thông tin, 2008)
Trong bối cảnh sụp đổ của triều đại Hậu Lê, trong sự nổi lên nắm chính quyền của nhà Mạc nhưng không đủ sức kiểm soát tình thế diễn biến phức tạp, việc phân tranh cát cứ đã trở thành một thực tế, tồn tại trong mấy chục năm khiến xã hội Đại Việt khi ấy thực sự rối ren. Lịch sử lúc đó đặt ra yêu cầu bức thiết cần có một lực lượng chính trị đủ mạnh để kiểm soát và dẹp yên được sự cát cứ này, đưa giang sơn về một mối, đảm bảo cho nhân dân được yên ổn làm ăn, đất nước phát triển thịnh trị trong hoà bình, an lạc. Trong thế cục phức tạp ấy đã nổi lên vai trò của các chúa Trịnh, những người có những đóng góp quan trọng khi đưa ra và thực thi một hình thái mới trong việc cai trị, đó là duy trì và phát triển liên minh Lê - Trịnh, trong đó vua Lê là tiêu điểm thu hút mọi lực lượng nhằm xây dựng một đất nước thịnh vượng như triều hậu Lê thuở trước với đỉnh cao rực rỡ thịnh trị thời lê Thánh Tông và chúa Trịnh là lực lượng xung kích biến niềm hoài cổ ấy thành sự thực. Thực tế lịch sử đã chứng minh điều ấy là đúng vì vương triều Lê - Trịnh đã trường tồn, góp phần ổn định, thống nhất và phát triển đất nước.