Đất nước Việt Nam qua các đời - Đào, Duy Anh (Khoa học Xã hội, 2017)
Kể từ nước Âu Lạc là nhà nước đầu tiên của chúng ta xuất hiện trong lịch sử cho đến nhà Lý, lãnh thổ nước ta chỉ mới đến miền bắc Hoành Sơn và từ miền trung du sông Hồng, sông Mã và sông Lam trở xuống. Nhà Lý đã ổn định biên giới về phía đông bắc và mở bờ cõi vào miền nam đến sông Thạch Hãn. Nhà Trần bắt đầu kinh dinh miền tây bắc và miền tây Thanh Hóa, Nghệ An, và mở bờ cõi miền nam vào đến núi Hải Vân. Nhà Hồ tiếp tục phát triển vào đến Quảng Ngãi. Nhà Lê ổn định biên giới miền tây và mở mang thêm vào đến Bình Định. Nhà Nguyễn tiếp tục sự nghiệp của nhà Lê đã phát triển lãnh thổ vào đến Hà Tiên và Cà Mau, đồng thời đã bắt đầu kinh dinh miền cao nguyên phía tây. Nhà Mạc cướp ngôi nhà Lê, hai họ Trịnh Nguyễn phân tranh đã khiến lãnh thổ nước ta bị chia xé làm hai trong khoảng hai thế kỷ rưỡi. Khởi nghĩa Tây Sơn đánh đổ cả họ Nguyễn, họ Trịnh với nhà Lê, lãnh thổ mới có điều kiện để thống nhất trở lại trong phạm vi rộng rãi hơn ở thời Lê sơ, từ Lạng Sơn đến Cà Mau.