Nghiên cứu so sánh các phương tiện ngôn ngữ chỉ cái chết trong tiếng pháp và tiếng việt - Bùi Thị Hương Giang (Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Đà Nẵng, 2025)
Cuộc sống của chúng ta luôn vận động theo một quy luật, đó là sinh - lão - bệnh - tử. Tuy nhiên, sự thật về cái chết luôn là điều khó khăn để con người đối mặt và chấp nhận. Do đó, việc sử dụng ngôn ngữ một cách tế nhị và phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông điệp về cái chết một cách trân trọng và giảm thiểu sự tổn thương cho người nghe hoặc người đọc. Đó cũng chính là lý do mà uyển ngữ trở thành một phương tiện ngôn ngữ được sử dụng phổ biến ở mọi nền văn hóa. Tuy nhiên, người học tiếng Pháp thường gặp khó khăn khi dịch các uyển ngữ từ tiếng Việt sang tiếng Pháp và thường sử dụng động từ "mourir" (chết) trong mọi trường hợp. Vì vậy, chúng tôi đã quyết định chọn đề tài “Nghiên cứu so sánh các phương tiện ngôn ngữ chỉ cái chết trong tiếng Pháp và tiếng Việt” nhằm mục đích tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt về mặt ngữ nghĩa trong cách diễn đạt của hai ngôn ngữ, để nâng cao khả năng sử dụng từ ngữ và khả năng biểu đạt ngôn ngữ một cách phù hợp phát triển giao tiếp giữa người với người một cách lịch sự và kính trọng hơn.. Đồng thời, nghiên cứu này còn đề xuất một số khuyến nghị cho việc dạy, học và dịch thuật. Bài nghiên cứu đã đề cập đến 60 cách diễn đạt về cái chết được sử dụng trong tiếng Pháp và tiếng Việt. Trong quá trình phân tích, chúng tôi đã tìm thấy được 15 cụm từ tương đồng trong cả hai ngôn ngữ. Hơn nữa, cả hai ngôn ngữ đều có sự tương đồng trong việc sử dụng các hình ảnh như ngủ, nghỉ ngơi, hít thở, cát bụi và sự rời bỏ thế giới này để đến một thế giới tốt đẹp hơn để diễn đạt chủ đề này. Các hình thức tu từ chính được sử dụng để đề cập đến thực tế tất yếu này bao gồm: nói vòng, ẩn dụ, hoán dụ và phúng dụ. Tôn giáo đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và sử dụng uyển ngữ. Tuy nhiên, có một số trường hợp không có từ tương đương trong cả hai ngôn ngữ, và cũng có sự khác biệt giữa điểm đến sau khi chết, những người gặp sau khi chết và địa vị xã hội hoặc nghề nghiệp của người đã khuất. Những điều này phản ánh sự khác biệt về tôn giáo và văn hóa giữa hai nền văn hóa