Vài suy nghĩ về thơ trào phúng của Nguyễn Khuyến - Đặng, Thị Thanh Vân (Trường Đại học Đà Lạt, 2013)
Cho đến những năm cuối thế kỷ XIX thơ trào phúng phát triển mạnh không những về số lượng mà chất lượng cũng được nâng cao. Có thể nói ở giai đoạn này thơ trào phúng phát triển thành một dòng riêng giữa nguồn chung của văn học dân tộc. Nguyễn Khuyến được xem là đỉnh cao của thơ ca trào phúng Việt Nam. Thơ tự trào của Nguyễn Khuyến, có thể được xem như là tiếng cười của một tâm sự con người thời cuộc. Qua thơ tự trào của mình Nguyễn Khuyến tự coi mình là con người thừa. Chân dung của Nguyễn Khuyến thể hiện trên nhiều phương diện khác nhau, thế nhưng chân dung ấy biểu hiện rõ nhất qua những vần thơ tự trào. Trong hàng loạt những bài thơ tự trào của Nguyễn Khuyến đều nhẹ nhàng nhưng ẩn chứa bao nỗi xót xa hiện lên dưới nhiều góc độ khác nhau. Từ những bài thơ tự trào của mình Nguyễn Khuyến không những tự cười mình mà qua đó ông còn gián tiếp cười vào những mặt còn hạn chế của xã hội lúc bấy giờ. Đồng thời với những vần thơ tự trào của mình Nguyễn Khuyến muốn cảnh tỉnh mọi người biết cách ứng xử tốt nhất trong mọi hoàn cảnh sao cho ích nước lợi dân.